Korzyści dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne.
Pomoc dla przedsiębiorców po akcesji Polski do Unii Europejskiej 
Po akcesji Polski do Unii Europejskiej możliwe jest stosowanie pomocy publicznej dla przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne, a także dla osób niepełnosprawnych rozpoczynających i kontynuujących działalność gospodarczą, chociaż zakres tej pomocy nieco odbiega od dotychczas stosowanych rozwiązań. Obecnie obowiązują reguły pomocy publicznej Unii Europejskiej.
Aby reguły te mogły być stosowane konieczne było opracowanie programów pomocy w formie rozporządzeń Rady Ministrów lub nowelizacji niektórych przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776 z późn. zm.). Programy pomocy zostały opracowane i przekazane do Komisji Europejskiej jeszcze przed akcesją.
Po 1 maja 2004 r. możliwe jest udzielanie pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, jeżeli reguły tej pomocy zgodne są z przepisami dotyczącymi tzw. “wyłączenia blokowego”. Przepisy te dotyczą m.in. zatrudnienia, szkolenia. 
Pomoc, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, może być również udzielana w ramach zasady de minimis. 
Przedsiębiorcy korzystający z pomocy publicznej, która spełnia warunki określone w tych rozporządzeniach nie są zobowiązani do poddawania się długotrwałym i skomplikowanym procedurom notyfikacyjnym. (dwa sowa o przepisach Unii)
1. Obowiązki
1.1. Limit zatrudnienia
Aby zwiększyć udział osób niepełnosprawnych na rynku pracy, pracodawcy zostali zobligowani do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Obowiązek taki mają pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników (z wyjątkiem placówek dyplomatycznych).
Uwaga:
Do ustalonej liczby 25 pracowników nie wlicza się (jeżeli nie są to osoby niepełnosprawne) osób zatrudnionych:
	- na umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego,
	- przebywających na urlopach wychowawczych,
	- odbywających zasadniczą służbę wojskową,
	- uczestników Ochotniczych Hufców Pracy,
	- pobierających świadczenia rehabilitacyjne,
	- przebywających na urlopach bezpłatnych.

1.2. Obowiązkowy wskaźnik zatrudnienia
Pracodawcy zatrudniający więcej niż 25 osób powinni zatrudniać 6 proc. osób niepełnosprawnych. Za każdy nieobsadzony przez osobę niepełnosprawną etat pracodawca płaci 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia.
Przykład: Zakład pracy ma 100 pracowników, więc pracodawca powinien zatrudniać 6 proc. niepełnosprawnych, czyli 6 osób. Nie zatrudniając żadnej osoby niepełnosprawnej, zapłaci 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia x 6 osób - miesięcznie.
Wpłaty te pracodawcy odprowadzają do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który jest funduszem celowym, działającym na rzecz osób niepełnosprawnych.
Mimo iż wpłaty są dość dużym obciążeniem finansowym, wielu pracodawców wybiera je, zamiast zatrudnienia osób nie-pełnosprawnych. W 2002 r. pracodawcy wpłacili na rzecz PFRON 1,5 mld złotych!
:
Z wpłat na fundusz celowy - PFRON zwolnione są:
	• publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi,
	• pracodawcy prowadzący zakłady pracy będące w likwidacji,
	• pracodawcy prowadzący zakłady pracy, w których ogłoszono upadłość.

Obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustalono dla:
	• państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych, będących jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi albo gospodarstwami pomocniczymi instytucji kultury oraz jednostek organizacyjnych, zajmujących się statutowo ochroną dóbr kultury uznanych za pomniki historii - wskaźnik wynosi 3 proc. (w roku 2005), 4 proc. (w roku 2006), 5 proc.             (w roku 2007) i 6 proc. (w roku 2008 oraz w latach następnych);
	• dla państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych                     i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi 1 proc.
(w latach 2001-2004) i 2 proc. (w roku 2005 i w latach następnych). Wskaźnik oblicza się jako sumę wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych i podwojonego wskaźnika wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy uczących się w tych placówkach;
	• dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy.

1.4. Pracodawca wobec pracownika
Pracodawca jest zobowiązany wobec pracownika, który w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utracił zdolność do pracy - wydzielić na dotychczasowym stanowisku odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym zapleczem socjalnym, nie później niż w ciągu      3 miesięcy od daty zgłoszenia przez tę osobę  gotowości do pracy. Zgłoszenie do pracy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia uznania pracownika za osobę niepełnosprawną.
:
1.Gdyby pracodawca nie zorganizował takiego miejsca pracy, to jest zobowiązany - w dniu rozwiązania stosunku pracy ze swoim pracownikiem - do wpłaty 15-krotności przeciętnego wynagrodzenia na PFRON.
2.Przepis powyższy obowiązuje, o ile wyłączną przyczyną wypadku przy pracy nie było naruszenie przepisów bhp przez pracownika, jego wina lub stan nietrzeźwości - udowodnione przez pracodawcę.

2. Uprawnienia
2.1. Opłacalna współpraca
Obecnie ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych daje możliwość zmniejszenia lub uniknięcia zobowiązań wobec PFRON         z tytułu nie zatrudniania określonej liczby osób niepełnosprawnych.
Polega to na tym, że firmy, które nie osiągają odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia, współpracują z zakładami pracy chronionej (ZPCh) i zakładami aktywności zawodowej (ZAZ). Pracodawcy kupujący wyroby tych zakładów lub korzystający z ich usług, mogą od swoich wpłat na PFRON odliczyć wynagrodzenia wypłacane pracownikom tych zakładów, pomniejszone o zobowiązania należne od pracowników tych zakładów.
Podstawa prawna:
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych             i Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad obniżania wpłat pracodawców na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 547 z późn. zm.).
Od 1 stycznia 2004 r. pracodawcy, o których mowa wyżej, w podobny sposób mogą obniżać wysokość swoich wpłat na PFRON. Warunkiem jest jednak kupowanie usługi (z wyjątkiem handlu) lub produkcji (uwaga!) od firm, które zatrudniają powyżej 25 pracowników, w tym co najmniej 10 proc. osób niepełnosprawnych ze stopniem znacznym lub umiarkowanym.
Należności muszą być uregulowane terminowo. Informację o kwocie obniżenia (obowiązkowej wpłaty na PFRON) sprzedający przekazuje nabywcy niezwłocznie po uregulowaniu należności.
W przypadku, gdy kwota obniżenia przewyższa:
	• wartość produkcji lub usługi - obniżenie przysługuje tylko do wysokości kwoty określonej na fakturze,
	• 80 proc. należności na PFRON, do której zobowiązany jest nabywca w danym miesiącu - różnicę zalicza się na obniżenie wpłaty w następnych miesiącach.
Niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniona we wpłatach na PFRON przez 12 miesięcy.
2.2. Zwrot kosztów
Pracodawca, który przez co najmniej 36 miesięcy zatrudnia osoby niepełnosprawne, może otrzymać zwrot kosztów, jeżeli są to osoby:
	• bezrobotne lub poszukujące pracy, skierowane przez powiatowy urząd pracy; niepozostające w zatrudnieniu,
	• pozostające w zatrudnieniu u pracodawcy występującego o zwrot kosztów, jeżeli stali się niepełnosprawnymi podczas zatrudnienia u tego pracodawcy (bez winy własnej lub winy pracodawcy).
Co oznacza przystosowanie stanowiska pracy:
	• zakup lub wytworzenie systemem gospodarczym środków trwałych stanowiących wyposażenie związane z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, stosownie do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności,
	• zakup materiałów oraz wykonanie robót budowlanych w zakresie adaptacji pomieszczeń zakładu do potrzeb osób niepełnosprawnych,
	• adaptacja lub nabycie urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej funkcjonowanie w zakładzie pracy,
	• rozpoznanie przez służby medycyny pracy tych potrzeb.
Zwrot kosztów to maksymalnie 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy, ale warunkiem tego jest uzyskanie pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowanym stanowisku pracy.
Zwrotu dokonuje starosta zgodnie z umową zawartą z pracodawcą. Jeżeli pracodawcą jest starosta, wówczas umowę zawiera prezes zarządu PFRON.
Gdyby pracodawca zatrudniał niepełnosprawnego krócej niż 36 miesięcy, wówczas jest zobowiązany do zwrotu środków w wysokości 1/36 ogólnej kwoty za każdy miesiąc brakujący do 36 miesięcy. Zwrot ten ma nastąpić w ciągu 3 miesięcy. Pracodawca nie musi zwracać środków, o ile w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy z osobą niepełnosprawną zatrudnia innego niepełnosprawnego skierowanego przez urząd pracy.
:
Zwrotowi nie podlegają kwoty poniesione przed podpisaniem umowy, a kwota zwrotu kosztów poniesionych na rozpoznanie potrzeb nie może przekroczyć 15 proc. kosztów przystosowania.
Jak uzyskać zwrot kosztów - krótki opis:
	1. Ustal, jakie koszty poniesiesz, dostosowując środowisko pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych.
	2. Złóż wniosek WnP wraz z dokumentacją.
	3. Negocjuj warunki umowy ze starostą.
	4. Po zawarciu umowy ponieś koszty objęte zwrotem.
	5. Wystąp o uruchomienie środków, składając dokumentację.
To uprawnienie, czyli zwrot kosztów na przystosowanie stanowisk pracy, jest trudne do zrealizowania. Refundacja nie obejmuje kosztów, jakie pracodawca poniósłby w odniesieniu do osób sprawnych.
: Dla prawnika niedowidzącego konieczny będzie zakup dodatkowych urządzeń np. monitora o większej przekątnej, interpretatora tekstu. Koszty tych urządzeń mogą być refundowane. Natomiast koszty zakupu biurka - już nie.
Poprzednio pracodawca mógł otrzymać zwrot kosztów nowo utworzonego miejsca pracy. Fakt, że często wykorzystywano te możliwości do np. zakupu luksusowych samochodów, sprzętu AGD itp., skłonił ustawodawcę do zmiany przepisów.
Obecnie nie jest możliwy np. zwrot kosztów zakupu komputera, maszyny, urządzenia, lecz jedynie kosztów przystosowania tych sprzętów. Ale np. osoba niepełnosprawna na wózku nie potrzebuje specjalnego przystosowania komputera. Co innego osoba niewidoma. W tym przypadku zwrot kosztu zakupu dodatkowego oprzyrządowania do komputera byłby uzasadniony.
Tylko co z takim oprzyrządowaniem zrobi pracodawca, gdy osoba niewidoma np. zrezygnuje      z pracy bądź zachoruje? Czy w powiecie znajdzie inną osobę niewidomą, która będzie spełniała jego warunki? Jeżeli nie, wówczas pracodawca obowiązany będzie do zwrotu kosztów zakupu tego oprzyrządowania.
:
Rozporządzenie Ministra Polityki Socjalnej z 15 września 2004 w sprawie zwrotu kosztów przystosowania stanowisk pracy, adaptacji pomieszczeń i urządzeń do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz kosztów zatrudnienia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu (Dz.U Nr 215 poz. 2186).
2.3. Dofinansowanie do składek na ubezpieczenie społeczne

część składki emerytalnej płacona  przez pracownika
ęść składki emerytalnej płacona przez pracodawcę
ęść składki rentowej płacona przez pracownika
ęść składki rentowej płacona przez pracodawcę
ładka na ubezpieczenie chorobowe, płaci ją tylko pracownik
ładka na ubezpieczenie wypadkowe, płaci ją tylko pracodawca.
Tak graficznie wyglądają składki na ubezpieczenie społeczne. Stanowią one poważne obciążenie dla pracodawcy i pracownika. Jednak przepisy dotyczące
zatrudniania osób niepełnosprawnych przewidują ulgi w tych składkach dla pracodawców. Przedstawiamy poniżej zasady dotyczące ulg w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
 Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.)
	• w zakładach pracy zatrudniających mniej niż 25 osób, w stosunku do zatrudnionych osób (ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności) I część wynagrodzenia odpowiadającą składce należnej od zatrudnionego na ubezpieczenie emerytalne (1a) finansuje PFRON. II część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą należnej składce na ubezpieczenie emerytalne od pracodawcy (1b) finansuje budżet państwa,
	• w zakładach pracy chronionej i zakładach aktywizacji zawodowej za pracowników niepełnosprawnych (wszystkich stopni) I część wynagrodzenia składkę pracownika na ubezpieczenie emerytalne i chorobowe (1a) i (3) - płaci PFRON. II część kosztów pracodawcy - składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe pracodawcy (1b)
i (2b) - finansuje budżet państwa, a składkę wypadkową (4) płaci PFRON.
Ulgi w składkach ubezpieczeniowych obejmują także:
	• pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników, w tym co najmniej 6 proc. osób niepełnosprawnych i mających znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. Składkę (1a) i (1b) finansuje PFRON, a mającym lekki stopień niepełnosprawności - składkę (4) finansuje budżet państwa.
Składki są wpłacane co miesiąc przez rok, następnie występuje się ponownie z wnioskiem na kolejne lata.
Pracodawcy mogą korzystać z licznych form wsparcia finansowego rekompensującego im podwyższone koszty zatrudniania osób niepełnosprawnych. Jedną z najbardziej dostępnych form jest dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych udzielane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Zasady i procedura zostały określone w art. 26a-c ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. nowelizującej ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2262) oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330, ost. zm. z 30.12.2004r. -Dz.U.Nr 283, poz. 2835).

Dofinansowanie przysługuje pracodawcy:
•	prowadzącemu zakład pracy chronionej 
•	zatrudniającemu mniej niż 25 pracowników lub co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągającemu co najmniej 6% wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych 
•	nie wykazującemu zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON.

Dofinansowanie przysługuje do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego, umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, które uzyskują wynagrodzenie, nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych prowadzonej przez PFRON z wykorzystaniem nr PESEL, NIP oraz informacji przekazywanych drogą elektroniczną do Funduszu.

Pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej mogą otrzymać dofinansowanie                   w wysokości:
•	130% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, 
•	110% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, 
•	50% najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Miesięczne dofinansowanie w wysokości 70% tych kwot, a 90% w przypadku zatrudniania pracowników dotkniętych chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub epilepsją,              a także osób niewidomych przysługuje pracodawcy, który zatrudnia, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, mniej niż 25 pracowników oraz pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników i osiągającemu wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6%.
Kwotę dofinansowania ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika, przy czym nie powinna ona przekroczyć wynagrodzenia osiąganego przez osobę niepełnosprawną. Gdy pracownik jest zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy, w wymiarze czasu pracy nieprzekraczającym ogółem pełnego etatu, miesięczne dofinansowanie jest przyznawane poszczególnym pracodawcom w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy pracownika. Natomiast, gdy łączny wymiar czasu pracy danej osoby u wielu pracodawców przekroczy ogółem pełny wymiar czasu pracy (1 etat) w pierwszej kolejności dofinansowanie jest przyznawane temu pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę.

Pracodawca ubiegający się o dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników w pierwszej kolejności musi zarejestrować się w Funduszu, aby otrzymać identyfikator oraz hasło dostępu do programu informatycznego (dotyczy pracodawców zatrudniających powyżej 5 pracowników).

W tym celu pracodawca musi przesłać Funduszowi formularz zgłoszeniowy zawierający:
1.	pełną i skróconą nazwę, numery REGON, NIP, PKD, adres wraz z identyfikatorem jednostek podziału terytorialnego właściwym dla siedziby pracodawcy, adres do korespondencji, imię, nazwisko, numery telefonu, faksu, poczty elektronicznej osoby odpowiedzialnej za kontakt z Funduszem, 
2.	aktualne zaświadczenie lub inne dokumenty potwierdzające powyższe dane wystawione nie wcześniej niż na 6 miesięcy przed dniem przesłania tych danych, 
3.	upoważnienie osoby przesyłającej dane, zaświadczenia lub dokumenty do występowania w imieniu pracodawcy.
Dokumenty mogą zostać przesłane przez pracodawcę do właściwego terenowo Oddziału PFRON lub złożone bezpośrednio w Oddziale. Rejestracji należy dokonać nie później niż na 30 dni przed dniem złożenia pierwszej informacji.
Fundusz jest obowiązany zarejestrować pracodawcę i przekazać mu identyfikator oraz hasło dostępu do programu informatycznego nie później niż na 14 dni przed dniem złożenia po raz pierwszy informacji o zatrudnianiu i wynagrodzeniach niepełnosprawnych pracowników.
Po zakończeniu formalności rejestracyjnych, pracodawca składa Zarządowi Funduszu:
•	miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych  
•	wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania.
Wzory tych dokumentów są określone w załącznikach do powołanego na wstępie rozporządzenia Ministra GPiPS.
Od 1 maja 2004 r., po akcesji Polski do Unii Europejskiej, rozliczenia dofinansowania do wynagrodzeń (jako jednej z form pomocy publicznej dla przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne) można dokonywać według rzeczywistych kosztów lub w formie ryczałtu. Podstawy i zasady rozliczania określone są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U.Nr 114, poz.1194; ost.zm. obowiązująca od 15.12.2004r.- Dz.U.Nr 264, poz.2630).

Fundusz sprawdza dokumenty pracodawcy pod względem rachunkowym i formalnym,               w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości informuje o tym pracodawcę i wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
Gdy ustalona przez Fundusz kwota dofinansowania równa jest kwocie wskazanej przez pracodawcę - Fundusz przesyła pracodawcy informację o wysokości salda przysługującego dofinansowania wraz z informacją o uzgodnieniu salda, po czym dokonuje wpłaty na rachunek bankowy pracodawcy wskazany w informacji.
Jeżeli kwoty dofinansowania wyliczone przez PFRON i pracodawcę są różne, Fundusz przesyła pracodawcy informację o ustalonej przez siebie kwocie dofinansowania wraz z dokładną informacją o sposobie ustalenia tej kwoty i wzywa pracodawcę do wyjaśnienia niezgodności         w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
W przypadku nieuzgodnienia salda w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania Fundusz, w oparciu o art. 26c ust.4a ustawy, ma obowiązek wydać decyzję o odmowie wypłaty dofinansowania. Od tej decyzji pracodawcy przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
W przypadku stwierdzenia przez pracodawcę, że Fundusz wypłacił mu wyższą niż należna kwotę dofinansowania, jest obowiązany poinformować o tym Fundusz i dokonać zwrotu nadpłaconej kwoty wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych - w terminie 14 dni od ujawnienia faktu nadpłaty.
Jeżeli zaś dofinansowanie zostało wypłacone pracodawcy w wysokości niższej od należnej może on poinformować PFRON o różnicy między tymi kwotami i złożyć wniosek o jej wypłatę wraz z odsetkami, nie później niż na 14 dni przed dniem dokonania rocznego rozliczenia kwot dofinansowania. 
Kwota miesięcznego dofinansowania nie powinna przekroczyć miesięcznej pensji pracownika niepełnosprawnego. Ewentualną różnicę między kwotą dotacji a kwotą wynagrodzenia pracodawca przekazuje na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Dotacje otrzymują pracodawcy, którzy przekazują PFRON informację o zatrudnieniu, stopniach niepełnosprawności i wynagrodzeniach drogą elektroniczną. Tylko pracodawcy zatrudniający do 5 osób mogą przekazywać informacje drogą pisemną.
Gdy osoba niepełnosprawna pracuje u więcej niż jednego pracodawcy (nie więcej niż na cały etat), dofinansowanie przyznaje się pracodawcom w wysokości proporcjonalnej do czasu pracy tej osoby. Kiedy jednak taka osoba pracuje u kilku pracodawców (więcej niż na cały etat), dotację przyznaje się tylko do wysokości miesięcznego dofinansowania. A z kolei to dofinansowanie, proporcjonalne do wymiaru czasu pracy tej osoby, w pierwszej kolejności, przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił daną osobę niepełnosprawną.
Na pracodawcach, którzy uzyskali dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, spoczywa obowiązek rozliczania otrzymywanych z PFRON zaliczek. Należy je rozliczyć, uwzględniając to, że pomoc publiczna na zatrudnienie niepełnosprawnych może być udzielana jedynie jako rekompensata podwyższonych kosztów związanych z zatrudnieniem niepełnosprawnych pracowników. Podwyższone koszty można liczyć jako rzeczywiste bądź prościej - w formie ryczałtu, z tym że ci przedsiębiorcy, którzy do 20 lutego nie złożą deklaracji o wyborze ryczałtu na ten rok, będą musieli rozliczać uzyskaną pomoc tylko z uwzględnieniem rzeczywistych podwyższonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Do 15 lutego każdego roku należy złożyć rozliczenie i ew. wpłacić do PFRON kwotę zwrotu za rok poprzedni.
Maksymalna wysokość pomocy publicznej (na miesiąc) nie może przekroczyć trzech progów. Są to:

130 proc. najniższego wynagrodzenia dla znacznego stopnia niepełnosprawności (przy założeniu, że najniższe wynagrodzenie = 849 zł) =1103,70 zł
 110 proc. najniższego wynagrodzenia dla umiarkowanego stopnia niepełnosprawności = 933,90 zł
 50 proc. najniższego wynagrodzenia dla lekkiego stopnia niepełnosprawności = 424,50 zł
Dla osób niepełnosprawnych z tzw. schorzeniami specjalnymi, tj. z chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym, epilepsją lub niewidomych to dofinansowanie jest większe o 75 proc. najniższego wynagrodzenia i odpowiednio wynosi:
a)  1740,45 zł
b)  1570,65 zł
c)  1061,25 zł.
Do tego dochodzi 100 proc. składki należnej od pracownika na ubezpieczenie emerytalne i chorobowe oraz składki należne od pracodawcy na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe od wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

Chodzi tu o wynagrodzenie oraz składki. Nie wlicza się kosztów pochodnych od wynagrodzenia (Fundusz Pracy, PFRON itp.).

ą to koszty wynikające z zatrudnienia osób niepełnosprawnych stanowiące różnicę między kosztami pracy osoby niepełnosprawnej a pełnosprawnej.
Innymi słowy, nie można odliczyć więcej pomocy niż określają powyższe trzy kryteria.
Pracodawca sam dokonuje wyboru rozliczenia się z otrzymanych dotacji (dla każdego pracownika lub grupy pracowników może być przyjęta inna metoda rozliczania).
Pracodawca ma dwie możliwości:

Ta metoda może być korzystniejsza dla tych, którzy mają stałe i wysokie podwyższone koszty i sprawny system normowania pracy. Rozliczenie nie może być dowolne, musi opierać się o określone koszty. Ujęte są one w katalogu podwyższonych kosztów:
 Obciążenia wynikające z niższej produktywności osób niepełnosprawnych:
	a) zwiększony czas wykonywania czynności pracy
	b) dodatkowy urlop wypoczynkowy i skrócony czas pracy
	c) zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym
	d) 15-minutowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek
	e) zwolnienia od pracy celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli te czynności nie mogą być wykonane poza godzinami pracy
	f) zwiększona absencja chorobowa
	g) zwiększone zużycie materiałów i surowców.
 Koszty zatrudnienia pracowników dotyczące czasu przeznaczonego wyłącznie na pomoc w pracy pracownikowi lub pracownikom niepełnosprawnym.
 Koszty adaptacji pomieszczeń.
 Koszty adaptacji lub nabycia urządzeń przeznaczonych do użytku osób niepełnosprawnych - które są kosztami dodatkowymi względem kosztów, które przedsiębiorca poniósłby, jeżeli zatrudniałby pracowników niebędącycych osobami niepełnosprawnymi, przez każdy okres, przez który pracownik niepełnosprawny jest w rzeczywistości zatrudniany.
 Pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 proc. osób niemogących podjąć zatrudnienia na otwartym rynku pracy mogą uwzględniać jako podwyższone - koszty:
	a) budowy, instalacji lub rozbudowy danego zakładu
	b) administracyjne
	c) transportowe,
które wynikają z zatrudnienia osób niepełnoprawnych.

ść ryczałtu zależy od stopnia niepełnosprawności pracownika, jego ewentualnych specjalnych schorzeń oraz rodzaju zakładu pracy. Dla pracodawców zakładów pracy chronionej kwoty ryczałtu wynoszą:
a) znaczny stopień niepełnosprawności - 90 proc. minimalnego wynagrodzenia = 764,10 zł
b) umiarkowany stopień niepełnosprawności - 70 proc. minimalnego wynagrodzenia = 594,30 zł
c) lekki stopień niepełnosprawności - 40 proc. min. wynagrodzenia = 339,60 zł
W zakładach pracy chronionej dla osób o specjalnych schorzeniach kwoty te zwiększa się o 55 proc. minimalnego wynagrodzenia i wynoszą;
d) znaczny stopień niepełnosprawności - 145 proc. minimalnego wynagrodzenia = 1231,05 zł
e) umiarkowany stopień niepełnosprawności - 125 proc. minimalnego wynagrodzenia = 1061,25 zł
f) lekki stopień niepełnosprawności - 95 proc. minimalnego wynagrodzenia = 806,55 zł.
Natomiast dla pracodawców na otwartym rynku pracy kwoty ryczałtu wynoszą 70% kwot wymienionych powyżej i odpowiedni wynoszą:
g) znaczny stopień niepełnosprawności = 534,87 zł
h) umiarkowany stopień niepełnosprawności = 416,01 zł
i) lekki stopień niepełnosprawności = 237,72 zł.
Dla schorzeń specjalnych kwoty te wynoszą 90 proc. kwot wymienionych w punktach a), b), c) podwyższonych o 55 proc. minimalnego wynagrodzenia i wynoszą one odpowiednio:
j) znaczny stopień niepełnosprawności = 1154,64 zł
k) umiarkowany stopień niepełnosprawności = 1001,82 zł
l) lekki stopień niepełnosprawności = 772,59 zł.

Zarówno w przypadku zakładów pracy chronionej, jak i rynku otwartego do kwoty ryczałtu wlicza się 100 proc. składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub budżet państwa.
Wszystkie podane kwoty odnoszą się do rozliczenia 2006 r., w którym podstawą jest minimalne wynagrodzenie z grudnia 2005 r., wynoszące 849 zł.

2.5. Dofinansowanie do szkoleń
Pracodawcy mogą uzyskać pomoc na finansowanie szkolenia specjalistycznego lub ogólnego  pracowników. Wielkość pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw nie może przekraczać 55 proc.  kosztów na szkolenie specjalistyczne i 90 proc. na szkolenie ogólne. Dla innych przedsiębiorców odpowiednio - 45 proc. i 70 proc. Maksymalna pomoc na jedno szkolenie nie może przekroczyć 1 mln euro. Katalog kosztów i pozostałe szczegóły dotyczące szkoleń zawarte są w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 114 poz. 1193). Podobnie jak przy dofinansowaniu wynagrodzeń i składek, i tu mamy do czynienia z reżimem udzielania i rozliczania pomocy publicznej.

3. Zakłady pracy chronionej i aktywności zawodowej
3.1. Status pracodawcy zakładu pracy chronionej (zpch) i zakładu aktywności zawodowej (zaz)
Pracodawca (prowadzący działalność gospodarczą przez co najmniej 12 mie-sięcy) zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników może zyskać status zakładu pracy chronionej (zpch), o ile:
• zatrudnia co najmniej 40 proc. osób niepełnosprawnych, w tym 10 proc. osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności lub
• co najmniej 30 proc. niewidomych lub chorych psychicznie czy upośledzonych umysłowo, mających znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności,
• obiekty i pomieszczenia odpowiadają przepisom bhp i uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych,
• jest zapewniona doraźna i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne.
Zakład aktywności zawodowej (zaz) może założyć powiat, gmina, fundacja, stowarzyszenie. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest wyższy niż w zpch (zostanie określony rozporządzeniem).
Koszty utworzenia zaz ponosi PFRON, samorząd terytorialny lub inni. Zaz nie może wytwarzać wyrobów paliwowych, tytoniowych, spirytusowych, winiarskich, piwowarskich i pozostałych alkoholi powyżej 1,5 proc. oraz wyrobów z metali szlachetnych lub handlować takimi wyrobami.
Status zpch i zaz przyznaje wojewoda. Od jego decyzji służy prawo odwołania do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Wojewoda może zwolnić na maksymalnie 6 miesięcy zaz od spełniania warunku zatrudnienia co najmniej 60 proc. niepełnosprawnych, jeśli urząd pracy nie może skierować wymaganej liczby osób niepełnosprawnych ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.
Status pracodawcy zakładu pracy chronionej będzie można otrzymać (od wojewody) pomimo niespełnienia wymogu 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej
i 6-miesięcznego utrzymywania wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jeżeli przejmie się upadający zakład pracy chronionej.

3.2. Zwolnienia podatkowe
Zakłady pracy chronionej, jak i zakłady aktywności zawodowej są zwolnione z następujących podatków i opłat (z wyjątkiem opłaty skarbowej):
• od nieruchomości rolnej i leśnej,
• od czynności cywilnoprawnych, jeżeli czynność wykonywana pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzeniem zakładu,
• od opłaty administracyjnej i targowej (ustawa o podatkach i opłatach lokalnych: Dz. U. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.),
• od opłaty produktowej (ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej: Dz. U. z 2001 r. Nr 63),
• od opłaty pobieranej na podstawie ustawy (prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2001 r. Nr 162),
• od opłaty eksploatacyjnej (prawo górnicze i geologiczne, Dz. U. z 2994 r., Nr 27 z późn. zm.),
• za wydanie koncesji (prawo energetyczne, Dz. U. z 1997 r. Nr 54),
• od opłat drogowych (ustawa o tran sporcie drogowym, Dz. U. z 2001 r. Nr 125),
• od opłaty pobieranej na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i rzeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 1982 r. Nr 35 z późn. zm.),
• od opłaty pobieranej na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych  i leśnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 16 z późn. zm.),
• za dozór techniczny (Dz. U. z 2000 r. Nr 122 z późn. zm.),
• od opłat sądowych oraz z innych opłat mających publiczno-prawny charakter.
Prowadzący zakład pracy chronionej przekazuje środki uzyskane ze zwolnień z podatków i opłat na PFRON (w wysokości 10 proc.) i zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (w wysokości 90 proc.).
Prowadzący zakład aktywności zawodowej wszystkie środki ze zwolnień i wpływy z dochodu           z działalności gospodarczej przekazuje na zakładowy fundusz aktywności.
Do końca 2003 r. zakłady pracy chronionej korzystały ze zwrotu podatku VAT (uzależnionego od liczby i stopnia niepełnosprawności pracowników). Ponieważ zwrot ten nie jest respektowany przez Unię Europejską, jest on od 1 stycznia 2004 r. zastąpiony dotacjami.

Nie ma zwolnienia z opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów oraz opłaty abonamentowej RTV.
Zwolnienie z podatków nie dotyczy: po-datku od gier, towarów oraz podatku akcyzowego, cła, podatków dochodowych i od środków transportu.
3.3. Inne przywileje
• dofinansowanie w wysokości 50 proc. oprocentowania kredytów bankowych, zaciągniętych na cele związane z rehabilitacją zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych,
• zwrot kosztów za szkolenie zatrudnionych osób niepełnosprawnych w związku                              z koniecznością zmiany profilu produkcji,
• jednorazowa pożyczka w celu ochrony istniejących w zakładzie miejsc pracy osób niepełnosprawnych,
• od 1 stycznia 2004 r. refundacje zwiększonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, epilepsję lub osób niewidomych - w wysokości 75 proc. najniższego wynagrodzenia