RODZINA  JAKO PIERWSZE ŚRODOWISKO WYCHOWAWCZE.

     Rodzina  to  swoiste „sanktuarium”,  w  którym  życie  ma  być  właściwie  przyjęte 
i chronione. Poprzez przykład, słowo, zachowanie, decyzje i reakcje rodzice uczą swoje dzieci szacunku do innych, akceptacji, dialogu, współistnienia obok innych. Praca wychowawcza  rodziców  powinna  trwać  nieustannie i  służyć  rozwojowi  dzieci.
	Postawy prezentowane przez rodziców i ich autorytet stanowią niekwestionowany wzór. Jeżeli zachowania rodziców przestaną być autentyczne i wiarygodne tracą oni swoją pozycję postrzeganą oczami dzieci.
Konsekwentna postawa natomiast, mądre wymagania, właściwie stosowany system kar i nagród zaowocuje wielokrotnie w przyszłym, dorosłym życiu.
Owo dziedzictwo rodzinne będzie przenosić się na pokolenia, stanowić będzie również o wielkości kraju, narodu i państwa. Rodzina traktowana jako pierwsze środowisko wychowawcze musi być zdrowa pod każdym względem, bowiem to bogactwo przekazywać będzie młodemu pokoleniu.
Ważny czynnik życia rodzinnego stanowi wewnętrzna atmosfera panująca w rodzinie. Wpływa na nią  wzajemna  relacja  osób,  kultura  jej  członków,  życzliwość  oraz  szczerość.
	Aby mówić o rodzinie, że jest zdrowa i szczęśliwa musi zaistnieć w niej matka i ojciec, których brak w rodzinie nie sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu rodziny. Parafrazując znany przebój stwierdzić można, że „ do tanga trzeba dwojga, tak ten świat złożony jest ...”    
	Matka, tak często wysławiana przez poetów zajmuje w rodzinie doniosłą pozycję. Jest symbolem i źródłem miłości. Będąc ze swym dzieckiem od pierwszej chwili otwiera go na miłość. Dziecko wzrastające w pewności, że jest kochane na pewno odda tą miłość innym.
Każdy potrzebuje miłości, małe dziecko musi więc tą miłością matczyną nasiąknąć, wypełnić się nią po brzegi. Dziecko wyposażone w taką miłość ma pozytywny obraz siebie, z większą odpornością pokonuje przeszkody. Matka to dla dziecka pierwsze „ty”, uczy się przez matkę kontaktowania z drugim człowiekiem; matka to autorytet dziecka – to ona uczy go pierwszych rzeczy, ustala pewien porządek i kolejność wykonywania określonych czynności.
W rodzinie matka dla córki jest swoistym prawzorem, dla chłopca stanowi kobietę jego przyszłego życia. Ważna jest tutaj osobowość matki jako kobiety, bowiem nieprawidłowa postawa może zaburzyć obraz przyszłej żony.
	Rola ojca w rodzinie jest również doniosła. Zasada komplementarności ról mówi, że role powinny się nawzajem uzupełniać, brak ojca może zachwiać równowagę rodziny. Miłość ojca traktowana jest jako męska, taka na którą trzeba zasłużyć. Mężczyzna jest potrzebny jako ten, który zapewnia rodzinie bezpieczeństwo, stwarza z racji swej siły dyscyplinę, karność i posłuszeństwo wobec siebie. Mężczyzna mówi: „ zasłuż na moją miłość, daj z siebie pewien wysiłek ...”
Niezwykłość rodziców wyraża się w tym, że uczestniczą w rozwoju dziecka na kilka sposobów.
Po pierwsze: z natury  swej  pełnią  role  rodzicielskie,  po  drugie: wychowują  przez  to,
że reprezentują określone postawy i modele zachowań; po trzecie: wychowują na tyle ile mają kultury pedagogicznej. W wychowaniu dzieci pomocne są zasady, które zostały określone przez pedagogikę. Dosyć szeroko zostały one opisane przez M. Ziemską w książce „ Postawy rodzicielskie”. Ich stosowanie, przynajmniej części, to podstawa sukcesu wychowawczego. Zasady ważne dla funkcjonowania rodziny :
- zasada obecności obojga rodziców,
- zasada stałości i konsekwencji w wymaganiach,
- zasada jednolitości ( określa zachowanie obydwojga rodziców ),
- zasada umiaru ( w karach i nagradzaniu ),
- zasada indywidualizacji ( każde dziecko jest inne ),
- zasada motywacji religijnej.
Analizując funkcje ojca i matki w rodzinie należy podkreślić, że ważna jest również funkcja wspierająca, np. pomoc żonie jako matce aby mogła wypełniać swe obowiązki. Istotne znaczenie ma pomoc psychiczna matce, bowiem świadomość, że ma  w mężu oparcie uczyni ją skłonną do wielkich poświęceń. Dla cywilizacji miłości jest sprawą ważną, aby mężczyzna czuł się obdarzony macierzyństwem kobiety, swej żony. Ma to wpływ na cały proces wychowawczy. Ogromnie wiele zależy od tego czy i w jaki sposób uczestniczy on i angażuje swą męskość i ojcostwo w macierzyństwo żony.
	 Ogromny  wpływ  na  wychowanie  ma  także  wiedza  rodziców  jak  wychować,
w jaki sposób wpływać na wychowanie swoich dzieci. Rodzina na pozór szczęśliwa często jest nieszczęśliwa, ponieważ naczelne miejsce przypisuje się bogactwu materialnemu i gromadzeniu wszelkiego rodzaju dóbr. W rodzinie takiej dziecko staje się intruzem, ponieważ bogactwo materialne i pęd do niego stają się najważniejsze. Innym zagrożeniem dla rodziny i dziecka są pozarodzinne źródła kształtowania osobowości dziecka: telewizja, video, gry komputerowe. To właśnie tam pokazywane są brutalne morderstwa, zemsta, okaleczenie. Dzieci uczą się agresji i nienawiści, skumulowanie zaś przemocy prowadzi do zobojętnienia młodych ludzi na krzywdę drugiego człowieka, do fałszywego pojmowania kategorii dobra i zła, do uznania przestępstwa za normę, zaś agresję – za postawę konieczną do przetrwania. Rodzice często nie zdają sobie sprawy z tego zagrożenia, są przekonani, że jeśli dziecko nie jest poza domem, to nic mu nie zaszkodzi. Prawda jednak jest inna, w domu bowiem może przebywać wróg, który stopniowo wypacza psychikę dziecka. Statystyki wskazują, a raporty donoszą, że w krajach, w których spada przestępczość wśród nieletnich istotną rolę odegrał sprzeciw społeczeństwa wobec przemocy ukazywanej w mediach.
Telewizja niestety wypiera z naszych rodzin rozmowy, rodzinne i towarzyskie spotkania i uczy pasywności. Od mądrości rodziców zależy jakie programy pozwolą dziecku oglądać i ile czasu mogą na to poświęcać. Świadamość, wiedza, kultura, duchowość, stanowczość, miłość rodziców to elementy wychowawcze, które umiejętnie stosowane w kształceniu osobowości dziecka stanowić będą o jego  przyszłym losie.

Literatura: 
1.   „Rodzina  wychowuje” – T. Kukułowicz     KUL,   Stalowa Wola,  1998
2.   „Postawy rodzicielskie”  - M. Ziemska     Warszawa,  Nasza Księgarnia,  1985
3.  „Rodzina i dziecko”  - M. Ziemska     Warszawa,  PWN,  1986
4.  „Wychowanie do życia w rodzinie w praktyce szkolnej”- pod redakcją  J. Kościelny   
     Przemyśl, 2002