Czy jesteśmy jeszcze ludźmi?

        Wynalezienie tranzystora w 1948 roku zrewolucjonizowało świat. Oparte dotychczas na lampach układy elektroniczne rozpoczęto miniaturyzować i doskonalić. Zbudowanie pierwszego komputera było nie lada wyczynem, biorąc pod uwagę fakt, że w całości opierał się na technologii lampowej i zajmował niewyobrażalna przestrzeń, pobierając przy tym kolosalne ilości energii.   
        Rozwój technologii produkcji półprzewodników umożliwił budowę układów scalonych, które w początkowych modelach zawierały kilka lub kilkanaście tranzystorów, Układy te bardzo szybko ewaluowały i stały się nieodzownym elementem wielu elektronicznych urządzeń, zastępując stosowane dotychczas (z powodzenie) lampy elektronowe. Dlaczego tak się stało? Niewątpliwie podyktowane to było nie tylko bilansem energetycznym, ale przede wszystkim funkcjonalnością i wielkością układów.        
         Wyprodukowanie układów scalonych o wielkiej skali integracji stało się faktem. Na polu powierzchni kilku milimetrów zawarte miliony elementów nie dziwią dziś nikogo. Mikroprocesor stał się wszechobecny, a jego możliwości z każdym dniem się poszerzają. Sterowanie procesem przemysłowym, zestawem audio-video, silnikiem samochodu czy komfortem pracy jest czymś obecnie normalnym i nie budzącym sensacji. Spoglądając przez pryzmat dziedzin, w których jest on wykorzystywany można by wysnuć wniosek, że także procesy naszego życia determinuje mikroprocesor. Brzmi to niczym science fiction, ale niestety jest to prawda.         
         Wykonanie pierwszego komputera miało na celu pomoc w wykonywaniu obliczeń. Każdy kolejny egzemplarz wprowadzał coraz to więcej udogodnień, które miały wyręczać człowieka w ciężkiej pracy. Aby jednak było to możliwe sztab ludzi - informatyków, inżynierów i różnej branży specjalistów wnosił znaczący wkład w powstawanie odpowiedniego programu, który pozwalałby na komunikację pomiędzy człowiekiem i maszyną w języku dla obu stron zrozumiałym. Warto tu dodać, że pierwsze komputery obsługiwane były wyłącznie przez wykwalifikowany personel. "Przeciętny śmiertelnik" nie był w stanie pojąć "tajemnej wiedzy", która ożywiała komputer. Na szczęście stan ten się zmienił i znakomita większość społeczeństwa potrafi się dziś "dogadać z maszyną".         
         Stwierdzenie, że komputer steruje nami wydaję się być pozbawione sensu, lecz wbrew pozorom jest to prawda. Przyjrzyjmy się temu bliżej.
         Poranek. Budzi nas zegarek, w którym dzień wcześniej ustawiliśmy godzinę budzenia. Punktualny i bezlitosny dźwięk generowany gdzieś z wnętrza układu elektronicznego wyrywa nas ze stanu błogiego odpoczynku (a może wyrywa nas z objęć koszmaru?). Tym zegarkiem steruje mikroprocesor (pomijam tu tradycyjny budzik), bo zależy nam na tym by się nie spóźnić do swych obowiązków. Wsiadamy do samochodu. Przekręcamy kluczyk i komputer sterujący pracą silnika odczytuje mnóstwo informacji, przetwarza je i pozwala na uruchomienie pojazdu. Jeśli po drodze natrafi na jakiś błąd wówczas zapali się lampka, wyświetli komunikat lub wszystkie te zjawiska wystąpią jednocześnie i nie będziemy w stanie uruchomić naszego ulubionego środka lokomocji, a dalsza podróż odbędzie się w inny sposób lub też zostanie drastycznie przerwana. Za ten stan rzeczy także odpowiedzialny będzie mikroprocesor, który podjął decyzję niejako za nas o naszym działaniu. Gdyby go nie było, cała konstrukcja byłaby prostsza, a dalszą jazdę determinowałby poziom oleju, paliwa, płynu hamulcowego. Owszem, zastosowanie złożonych układów kontrolnych poprawia bezpieczeństwo ale także ogranicza możliwość ingerencji człowieka. Musimy niestety zaufać "maszynie" bo nie możemy w danej chwili zweryfikować źródła problemu - może to tylko błąd mikroprocesora, czujnika? A może jesteśmy o krok od katastrofy?
         Dojechaliśmy do pracy (szczęśliwi, którzy pracują w domu :-)). Tu czai się na nas kolejna "pułapka" - nasz komputer.
         Uruchamiamy go i naszym oczom pojawia się komunikat o terminach spotkań, nieprzeczytanych wiadomościach, prośbie o kontakt w naszym ulubionym komunikatorze lub też niedokończona wczoraj praca - po prostu dzień jak co dzień. "Bułka z masłem". Problemy zaczynają się wówczas, gdy nasz "współpracownik-komputer" odmówi dalszej współpracy i nie wyświetli nic lub tylko komunikat o poważnym błędzie. Co wtedy? Nie zdajemy sobie sprawy z tego co może się wydarzyć dopóki to się nie wydarzy. Dziesiątki pism, danych, kontaktów zostają utracone, czasami bezpowrotnie. Rozpoczyna się wówczas mozolna mrówcza praca, której de facto mogliśmy uniknąć wykonując kopie zapasowe, chociaż i tak odtwarzanie wszystkiego zajmuje trochę czasu. Jak nietrudno się domyślić - za tym również kryje się mikroprocesor. A zatem kolejny raz wykonanie określonych czynności czy też zachowań determinuje "maszyna".
         Po powrocie do domu wygodnie siadamy w fotelu, włączamy nasz ulubiony program radiowy lub telewizyjny i nagle okazuje się, że go nie ma. Serwisant po krótkim badaniu stwierdza, że mikroprocesor odpowiedzialny za obraz, dźwięk lub sterowanie tym wszystkim jest uszkodzony i należy go wymienić. I znów za przyczyną jednego układu scalonego jesteśmy nakłaniani do określonego typu zachowań, wyrzeczeń itp.
	Oczywiście, ktoś może nie zgodzić się z tym mówiąc, że sami to prowokujemy i że to MY nastawiliśmy „ten budzik”, a nie automat. Że i tak musieliśmy wstać wcześnie rano. Racja – ale nasz organizm został w ten sposób „ustawiony” w „tryb czuwania”. Możemy sobie wyobrazić przebieg zdarzeń, gdyby budzik został uszkodzony i rano nie byłoby sygnału budzenia. Gdyby natomiast w ogóle nie było budzika nasz organizm z równie dużą precyzja odmierzyłby czas, a przebudzenie nie byłoby tak „drastyczne”.
Tworzenie coraz doskonalszych maszyn, wyposażonych w „sztuczną inteligencję” jest już rzeczywistością. Roboty potrafiące tańczyć, śpiewać, mówić i wykonywać inne czynności nie są już fikcją.  Implanty słuchu, mowy, wzroku chociaż tak potrzebne czynią z nas „cyborgi”. Jeśli dodać do tego możliwość ingerencji w nasz układ nerwowy za pomocą różnych tego typu implantów stajemy się „biokomputerami” o potężnych możliwościach. Ciekawi mnie jedynie sprawa reakcji takiego „biokomputera” na popularne wirusy komputerowe. Czy ułatwiając życie jednostce nie budujemy „machin zagłady”? Czy te cuda techniki nie sprzeciwią się nam w niedalekiej przyszłości?
Na te i inne pytania musimy odpowiedzieć sobie sami. Oglądane kiedyś sceny z filmów fantastyczno-naukowych dziś są rzeczywistością. 

         Reasumując, nasuwa się wniosek, że tak na prawdę stajemy się społeczeństwem sterowanym przez maszyny. Liczne ułatwienia powodują, że nasz organizm coraz bardziej uzależnia się od techniki (różnorodne wspomagania). Coraz trudniej nam skłonić się do pisania tekstów piórem czy długopisem, wysyłania pocztówek czy listów na poczcie, stania w kolejkach przy kasie. Powoli i nieuchronnie przeistaczamy się w ludzi-roboty. Jaki będzie finał tego postępu? Jaką zapłacimy cenę? Czas pokaże ...